Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO w Chorwacji – muzyka i śpiewy ludowe | Mediteran Travel

Mediteran travel

Rezerwacja

Przyjazd

23

November 2018

Wyjazd

28

November 2018

News

17

marzec

2022

Blog

Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO w Chorwacji – muzyka i śpiewy ludowe

Chorwacji wyróżniono aż 17 niematerialnych dziedzictw kulturowych UNESCO. Na tej liście znajdują się wyjątkowe śpiewy ludowe o bogatej historii i tradycji, które odnajdziecie jedynie w tej części Europy. Poniżej prezentujemy wyjątkową, chorwacką muzykę, która została doceniona zarówno w tym słonecznym kraju jak i na całym świecie.

Ojkanje

 

Choć ojkanje w Chorwacji jest praktykowane jedynie przez nieliczne grupy, jego unikatowość doceniło UNESCO. Ojkanje jest niezwykle specyficznym, ludowym sposobem śpiewania, wywodzącym się z regionów Dalmacji, Velebitu, Korduna, Liki i Karlovaca. Jego główną i zarazem charakterystyczną cechą jest śpiew z gardła, czyli śpiewy przy użyciu technik drżenia głosu. Jest to tak zwane „potrząsanie głosem”, przede wszystkim na sylabach –oj oraz – hoj. Zazwyczaj utwór zaczyna jeden wokalista, o silnym i intensywnym głosie, który śpiewa pierwszą linijkę. Następnie dołącza do niego reszta zespołu, tworząc melodię żywą, zmienną, pełną niezwykłych interwałów. Kolejnym typowym początkiem pieśni, jest zaczynanie jej od słowa „oj! ”. Zarówno kobiety jak i mężczyźni mogą wykonywać ojkanje. W niektórych regionach śpiewy wykonywane przez mężczyzn nazywa się treskavica, natomiast śpiewy kobiet określane są jako vojkavica. Pieśni mogą być krótsze bądź dłuższe w zależności od umiejętności śpiewaków. Natomiast teksty obejmują przeróżne tematy, zarówno te społeczne, o miłości, polityce czy opowieści prześmiewcze.

Geneza ojkanja

 

Według legendy ojkanje było używane podczas prac pasterzy, którzy ostrzegali siebie wzajemnie przed wilkami. Krzyczeli wtedy oni długie „oooj”, a wiatr niósł ostrzeżenie wśród górskich zboczy. Niektórzy nadal nazywają go śpiewem wilków, co nawiązuje zarówno do jego pochodzenia jak i charakterystyki.

UNESCO

 

Niestety zmiany stylu życia i migracje do miast, sprawiły iż Ojkanje zostało wpisane w 2010 roku na listę zagrożonego niematerialnego dziedzictwa UNESCO w Chorwacji. Jednak tym bardziej zachęcamy, aby przebywając w Chorwacji, udać się do dalmatyńskich wiosek, najlepiej podczas lokalnych świąt i uroczystości i posłuchać tych niezwykłych i starodawnych dźwięków.

Ojkanje

Dwugłos interwałowy z regionów Istrii

 

W Istrii zachowało się kilka odmian dwuczęściowego, niezwykle skomplikowanego a zarazem unikatowego śpiewu. Wyróżnia się cztery rodzaje dwugłosu w bliskich interwałach i są to tarankanje, sopila, bugarenje i diskanto. Każdy z nich posiada swoje własne, wyjątkowe cechy.

Ten złożony styl muzyki ludowej można także znaleźć poza Istrią, natomiast to właśnie tutaj pierwotnie rozwinął się i jest najlepiej zachowany. Charakteryzuje go energiczny, częściowo nosowy śpiew. Można tutaj improwizować, ukazywać różne wariacje, natomiast śpiewy zawsze kończą się dwoma wokalami śpiewającymi unisono lub w odstępach oktawowych. Większość pieśni wykonywanych jest przez dwóch wokalistów, śpiewających w tercjach. Duet opiera się głównie na zmiennych relacjach tonalnych, a każdy z piosenkarzy posiada charakterystyczną barwę głosu. Struktura tekstów i muzyki waha się od bardziej prostych do tych złożonych. Często używa się tutaj wyrazów dźwiękonaśladowczych, które mają za zadanie przypominać dźwięk poszczególnych instrumentów muzycznych. Natomiast głosowym melodiom towarzyszą oryginalne instrumenty takie jak flet, fujarka, dudy czy lutnia tambura.

Ten wyjątkowy sposób śpiewania  w Chorwacji został wpisany na listę chronionego niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO w 2009 roku.  Tradycja śpiewu jest dla wielu rodzin nieodłączną częścią ważnych wydarzeń rodzinnych, nabożeństw czy lokalnych spotkań

UNESCO

Klapa

 

Śpiewy klapy choć liczą sobie co najmniej sto lat, do dzisiaj są popularnym rodzajem śpiewu w Chorwacji, które w uznaniu znaczenia tego śpiewu, wpisało na swoją listę także UNESCO. Możecie odnaleźć  je w większości nadmorskich miejscowości czy wyspiarskich osad, będących nadal częścią współczesnego życia. Praktycznie każde miasto posiada swój lokalny zespół klapy. Chorwaci tak bardzo kochają ten rodzaj śpiewu, iż w Chorwacji  organizowane są także specjalne festiwale i imprezy na które zaprasza się tylko zespoły klapa.

Klapę najczęściej tworzy zespół kilku mężczyzn, zazwyczaj od czterech do dziesięciu, którzy śpiewają a capella. Mężczyźni często stoją w półkolu z liderem tworzącym rolę pierwszego tenora. Śpiewy te są wielogłosowe, natomiast są one także zharmonizowane w jedną linię melodyczną. Muzycy często używają gardłowych dźwięków lub falsetu, aby kontrolować nastrój, tworząc pełen emocji pejzaż dźwiękowy. Często w klipach muzycznych klapy można zauważyć wątek miłosny, kiedy to mężczyźni śpiewają do kobiet, aby zdobyć ich serce. Teksty w klapie nawiązują bowiem najczęściej do miłości, zarówno tej do zdobycia jak i utraconej . Opowiadają one także o wyspiarskim życiu, dzielnych wyprawach rybaków na morze czy po prostu o ukochanym morzu Chorwatów.  Przykładowymi, znanymi zespołami są – Klapa intrade, Klapa cambi, Klapa rišpet czy Klapa šufit.

Śpiew Bećarac

 

UNESCO w Chorwacji doceniło również i śpiew Bećarac. Bećarac to popularny gatunek muzyczny we wschodniej Chorwacji w takich regionach jak Slavonia, Baranja i Srijem. Nazwa wywodzi się od tureckiego słowa bekar, który oznacza młodego kawalera, skłonnego do rozpusty, picia, jedzenia i flirtowania z kobietami.

Teksty są zazwyczaj radosne, prowokacyjne, pełne humoru, alegorii i metafor. Komunikacja między wokalistami polega na wymianie liniami wokalnymi i tworzeniu na bieżąco rymujących się dziesięciosylabowych wersów, które śpiewane są w tej samej melodii, bez jakichkolwiek przerw. Za pomocą tej muzyki, śpiewacy ukazują swoje emocje, przemyślenia i często żarty o zabarwieniu erotycznym. Najczęściej piosenkę rozpoczyna jeden śpiewak, do którego dołączają później pozostali wokaliści.  Najważniejsza jest tutaj dobra dykcja, mocny głos a także żartobliwość i kreatywność w tworzeniu zwrotek.

Bećarac wykonuje się przy akompaniamencie ludowych instrumentów takich jak dudy, tamburyny, skrzypce i akordeony. Ten rodzaj muzyki możecie napotkać na festiwalach folklorystycznych w całej Slawonii.

Becari

Međimurska popevka

 

Kolejnym punktem na liście UNESCO w Chorwacji jest međimurska popevka. Ta ludowa pieśń jak wskazuje nazwa, pochodzi z regionu Međimurje i jest ważnym elementem spotkań rodzinnych w tym regionie. Najstarsze świadectwa tekstowe dotyczące popevki pochodzą aż z XVI wieku. Niegdyś była ona uprawiana jedynie przez kobiety, dziś także przez mężczyzn czy w wersjach łączonych. Piosenki podzielono na te nowsze i starsze. Główną różnicą jest to, iż starsze pieśni zazwyczaj zawierają motywy mitologiczne, natomiast nowsze opowiadają o prawdziwych wydarzeniach i ludziach. Mimo to, każda z piosenek posiada tradycyjny sposób śpiewania i podobne motywy tekstowe. Popevka śpiewana jest niezwykle emocjonalnie. Teksty poplevki są głębokie, melancholijne, kościelne, nawiązujące do dorastania czy życia ludzkiego. Charakteryzuje ją niezwykłe bogactwo stylów, może być ona bowiem zarówno jednogłosowa, wieloczęściowa, wokalno-instrumentalna czy a capella.

UNESCO

Aby poznać materialne dziedzictwo kulturowe UNESCO w Chorwacji zapraszamy do poprzedniego artykułu (kliknij tutaj).

Źrodła zdjęciowe: croatia.hr

share

W celu zapewnienia najwyższej jakości działania ta strona wykorzystuje pliki cookies. Zmian dotyczących plików cookies możesz dokonać w ustawieniach swojej przeglądarki.
Czytaj więcej